Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Nhu cầu vốn để đầu t phát triển kinh tế đang là vấn đề bức xúc cần đợc quan
tâm hàng đầu trong mọi thời kỳ, đặc biệt trong xu thế toàn cầu hoá và thơng mại
quốc tế phát triển mạnh mẽ nền kinh tế Việt Nam đang trên đà đổi mới theo hớng
kinh tế thị trờng thì vốn đợc coi là một yếu tố quan trọng có ý nghĩa quyết định đến
sự thành công của cuộc đổi mới này .Vốn có thể huy động từ nhiều nguồn khác nhau
từ trong nớc từ ngoài nớc trong đó vốn để đầu t nền kinh tế thông qua NHTM đóng
một vai trò hết sức quan trọng.
NHTM là trung gian tài chính quan trọng nhất hoạt động kinh doanh trên thị
trờng tiền tệ với lợi nhuận là mục tiêu chủ yếu. Nền kinh tế càng phát triển hoạt động
NHTM càng đi sâu vào tận cùng ngõ ngách của nền kinh tế và đời sống nhân dân bởi
NHTM làm chức năng cầu nối giữa ngời có vốn và ngời cần vốn, hoạt động với phơng
châm là đi vay và cho vay, huy động từ nền kinh tế, sử dụng cho vay có hiệu quả và
không ngừng phát triển vốn .
Để tồn tại và phát triển các NHTM phải không ngừng hoàn thiện hoạt động
kinh doanh của mình, nếu nh nguồn vốn tự có là tiền đề là những viên gạch đầu tiên
đặt nền móng cho hoạt động kinh doanh, mức độ tự chủ và an toàn kinh doanh thì
nguồn vốn huy động là vốn chủ yếu đảm bảo cơ sở tài chính cho kinh doanh và thể
hiện mức độ mở rộng kinh doanh của ngân hàng. Nh vậy để có thể mở rộng liên
doanh liên kết tham gia vào thị trờng quốc tế thì chiến lợc huy động vốn và chiến lợc
khách hàng mang tính liên tục và thờng xuyên của NHTM. Một trong những công
cụ thực hiện mục tiêu trên là đa dạng hoạt động kinh doanh, khuyến khích mở và sử
dụng các loại tài khoản tại ngân hàng nhằm thoả mãn tối đa nhu cầu phong phú của
khách hàng gửi tiền. Với công cụ này không những có ý nghĩa trong việc mở rộng
nguồn vốn huy động của ngân hàng mà nó còn là cơ sở giúp cho sự phát triển các
hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Xuất phát từ những suy nghĩ trên, nhận thức rõ đợc tầm quan trọng của việc mở
và sử dụng tài khoản của khách hàng tại ngân hàng, sau một thời gian thực tập tại
NHNo&PTNT quận Ba Đình kết hợp với những kiến thức đã đợc trang bị ở Học
Viện Ngân Hàng em mạnh dạn chọn đề tài để viết khoá luận là: Một số ý kiến về
việc mở và sử dụng các loại tài khoản của khách hàng tại NHNo&PTNT quận Ba
Đình trong đó phạm vi của đề tài em xin nghiên cứu sâu về các loại tài khoản tiền
gửi của khách hàng vì loại tài khoản tiền gửi có ý nghĩa quan trọng trong việc mở
rộng nguồn vốn huy động và thúc đẩy thanh toán qua ngân hàng . Nội dung gồm 3
chơng:
Chơng I : Một số lý luận về mở và sử dụng tài khoản tiền gửi của khách hàng
tại ngân hàng.
Chơng II: Tình hình mở và sử dụng tài khoản của khách hàng tại
NHNo&PTNT quận Ba Đình.
Chơng III: Một số kiến nghị mở và sử dụng tài khoản của khách hàng tại
NHNo&PTNT quận Ba Đình.
Là một sinh viên với năng lực nghiên cứu còn hạn chế, sự hiểu biét cha sâu
nên nội dung của khoá luận không tránh khỏi những thiếu sót. Song với nguyện
vọng em muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình giúp NHNo Ba Đình nói riêng
và ngành ngân hàng nói chung ngày càng mở rộng thu hút nhiều khách hàng mở và
sử dụng tài khoản góp phần vào việc thanh toán qua ngân hàng, giảm chi phí lu
thông và không ngừng phát triển nguồn vốn huy động. Em kính mong nhận đợc sự
chỉ bảo của thầy cô trong hội đồng bảo vệ luận văn, ban lãnh đạo cùng tập thể công
nhân viên NHNo Ba đình và đặc biệt là thầy Phạm Hoàng Đức vụ phó vụ KT-TC
NHNN Việt Nam nguyên là thầy giáo của Học Viên Ngân Hàng để bài viết khoá
luận của em đợc hoàn chỉnh hơn .
Em xin chân thành cảm ơn
Sinh viên :Lại Thanh Tú
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Chơng I: Một số vấn đề lý luận về mở và sử dụng tài
khoản tiền gửi của khách hàng tại ngân hàng
I. Tổng quan về Ngân hàng thơng mại trong nền kinh tế thị trờng
1. Khái niệm ngân hàng thơng mại
Nghề kinh doanh tiền tệ ra đời gắn liền với sự phát triển của quan hệ thơng
mại, lúc đầu đợc hình thành dới các tổ chức đơn giản nh nhà thờ, t nhân với hoạt
động dơn giản là các dịch vụ đổi tiền song với sự phát triển của kinh tế hàng hoá
các quan hệ tiền tệ ngày càng đợc mở rộng và thúc đẩy các tổ chức kinh doanh tiền
tệ phát tiển cả về số lợng và qui mô hoạt động. Trong đó ngân hàng thơng mại là
một trong những tổ chức kinh doanh tiền tệ đặc biệt quan trọng, là một trong những
phát kiến vĩ đại nhất của con ngời .
Để đa ra đợc một định nghĩa về Ngân hàng thơng mại, ngời ta thờng phải dựa
vào tính chất và mục đích của nó trên thị trờng tài chính, và đôi khi còn kết hợp tính
chất, mục đích và đối tợng hoạt động. Dựa vào tính chất và mục đích một số nớc
trên thế giới định nghĩa NHTM nh sau:
Luật Ngân hàng của Pháp, năm 1941 định nghĩa: Ngân hàng là những xí
nghiệp hay cơ sở hành nghề thờng xuyên nhận của công chúng dới hình thức ký thác
hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào các nghiệp vụ chiết
khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính
Luật Ngân hàng của ấn Độ 1950, đợc bổ sung 1959 đã nêu Ngân hàng là cơ
sở nhận các khoản tiền ký thác để cho vay hay tài trợ, đầu t.
Dựa vào sự kết hợp tính chất mục đích và đối tợng hoạt động thì Luật Ngân
hàng của Đan Mạch năm 1930 định nghĩa: Những nhà băng thiết yếu gồm các
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
nghiệp vụ nhận tiền ký thác, buôn bán vàng bạc hành nghề thơng mại và các giá trị
địa ốc, các phơng tiện tín dụng và hối phiếu, thực hiện các nghiệp vụ chuyển ngân,
đứng ra bảo hiểm
Mặc dù có nhiều cách thể hiện khác nhau, nhng phân tích, khai thác nội dung
của các định nghĩa đó, ngời ta dễ dàng nhận thấy các ngân hàng thơng mại đều có
chung một tính chất đó là nhận tiền ký thác- tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn, để
sử dụng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu và các dịch vụ kinh doanh khác của ngân
hàng.
ở Việt Nam, trong bớc chuyển đổi sang kinh tế thị trờng có sự quản lý của nhà
nớc, thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần theo định hớng xã hội
chủ nghĩa. Mọi ngời đợc tự do kinh doanh theo pháp luật, đợc bảo hộ quyền sở hữu
và thu nhập hợp pháp, các hình thức sở hữu có thể hỗn hợp, đan kết với nhau hình
thành các tổ chức kinh doanh đa dạng. Các doanh nghiệp, không phân biệt quan hệ
sở hữu đều tự chủ kinh doanh, hợp tác và cạnh tranh với nhau, bình đẳng trớc pháp
luật.
Theo hớng đó, nền kinh tế hàng hoá phát triển tất yếu sẽ tạo ra những tiền đề cần
thiết và đòi hỏi sự ra đời của nhiều loại hình ngân hàng và các tổ chức tín dụng khác.
Cho nên để tăng cờng quản lý, hớng dẫn hoạt dộng của các ngân hàng và các tổ chức
tín dụng khác, tạo thuận lợi cho sự phát triển nền kinh tế đồng thời bảo vệ lợi ích
hợp pháp của các tổ chức và cá nhân. Theo điều 20 Luật các Tổ chức tín dụng của
Việt Nam có nêu: Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp đợc thành lập theo qui định
của luật này và các qui định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm
dịch vị ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng,
cung ứng các dịch vụ thanh toán
Từ định nghĩa chung đó cũng trong Điều 20 Luật các tổ chức tín dụng có nêu
Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng đợc thực hiện toàn bộ ngân hàng và hoạt
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
động kinh doanh khác có liên quan.Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại
hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thơng mại, ngân hàng phát triển, ngân hàng đầu
t, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác và các loại hình ngân hàng khác.
Ngày nay, trong thế giới hiện đại, hoạt động của các tổ chức tài chính là môi
giới trên thị trờng tài chính ngày càng phát triển về số lợng và qui mô hoạt động, đa
dạng và phong phú, hoạt động đan xen lẫn nhau. Ngời ta phân biệt NHTM với các tổ
chức môi giới tài chính khác là ở chỗ NHTM là ngân hàng kinh doanh tiền gửi, chủ
yếu là tiền gửi không kỳ hạn, chính từ hoạt động đó tạo cơ hội cho ngân hàng thơng
mại có thể làm tăng bội số tiền gửi của khách hàng trong hệ thống NHTM của mình.
Đó là đặc trng cơ bản để phân biệt NHTM với các Ngân hàng và TCTD khác .
2. Vai trò của Ngân hàng thơng mại
Giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế thị trờng làm trung gian thanh toán
tiền tệ cho toàn bộ nền kinh tế thì hoạt động của ngân hàng ngày càng phát triển về
số lợng và qui mô hoạt động, đa dạng và phong phú với một số vai trò quan trọng
sau:
- Ngân hàng không những làm nhiệm vụ kinh doanh mà ngân hàng còn là một
trong những công cụ quan trọng để nhà nớc thực thi chính sách tiền tệ nhằm điều
tiết vĩ mô nền kinh tế để có nền kinh tế phát triển mạnh mẽ vững chắc.Thông qua
hoạt động tín dụng và thanh toán NHTM thực hiện dẫn dắt luồng tiền, tập hợp phân
chia vốn của thị trờng, điều khiển chúng một cách có hiệu quả, thực thi vai trò điều
tiết vĩ mô nhà nớc điều tiết ngân hàng, ngân hàng điều tiết thị trờng .
- NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế: xuất phát là một trung gian tài
chính, NHTM đứng ra huy động các nguồn vốn nhàn dỗi và tạm thời ở mọi tổ chức
cá nhân, mọi thành phần kinh tế trong xã hội và thông qua nghiệp vụ tín dụng
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
NHTM cung cấp vốn cho mọi hoạt động kinh tế, đáp ứng các nhu cầu vốn một cách
kịp thời cho quá trình tái sản xuất từ vốn huy động của mình .
- NHTM là cầu nối giữa các doanh nghiệp với thị trờng thể hiện: trong điều kiện
kinh tế thị trờng cạnh tranh là vấn đề tất yếu, để có thể đứng vững trong thơng trờng
các doanh nghiệp phải chịu tác động và hiểu đợc các qui luật kinh tế khách quan
(nh qui luật cung cầu, qui luật giá trị , ). Tất cả những hoạt động của các nhà doanh
nghiệp đòi hỏi một khối lợng lớn vốn đầu t nhiều khi vợt khả năng vốn tự có của
doanh nghiệp, giải quyết khó khăn này doanh nghiệp tìm đến ngân hàng xin vay vốn
thoả mãn nhu cầu đầu t của mình. Thông qua nghiệp vụ tín dụng ngân hàng là chiếc
cầu nối doanh nghiệp với thị trờng
- NHTM là cầu nối tài chính quốc gia với tài chính quốc tế. Khi mối quan hệ
hàng hoá thơng mại và tiền tệ ngày càng đợc mở rộng nhu cầu giao lu kinh tế - xã
hội các nớc trên thế giới ngày trở nên cần thiết. Việc phát triển kinh tế mỗi nớc gắn
liền với sự phát triển của nền kinh tế thế giới là thiết yếu. NHTM đóng một vai trò
vô cùng quan trọng trong sự hoà nhập này. Thông qua hoạt động thanh toán thơng
mại giữa các quốc gia, mua bán ngoại hối NHTM đã thực hiện vai trò điều tiết nền
tài chính trong nớc cho phù hợp với sự vận động nền tài chính quốc tế.
3. Chức năng của ngân hàng thơng mại
Theo sự phát triển của nền kinh tế hoạt động của ngân hàng ngày càng rộng lớn
và đa dạng. Ngày nay tầm quan trọng của hệ thống NHTM và cơ cấu hoạt động của
nó đóng một vai trò quan trọng trong thể chế tài chính của mỗi nớc đợc thể hiện
thông qua các chức năng cơ bản sau:
*Chức năng trung gian tín dụng: Ngay từ khi mới hình thành các ngân hàng luôn
tìm kiếm những cơ hội để thực hiện cho vay. Với nghiệp vụ huy động nhng nguồn
vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội tạo nên quĩ cho vay từ đó có thể thoả mãn nhu
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
cầu về vốn vay cho các chủ thể cần vốn bổ sung. Nh vậy ngân hàng đã góp phần
giảm thiểu những chi phí thông tin và chi phí giao dịch trong nền kinh tế. Chức năng
trung gian tín dụng là chức năng cơ bản của ngân hàng thơng mại nên đã góp phần
không nhỏ vào điều hoà vốn trong nền kinh tế, đảm bảo sự vận động liên tục của
guồng máy kinh tế xã hội, cải thiện đời sống nhân dân .
*Chức năng trung gian thanh toán: Hàng ngày trong nền kinh tế có hàng triệu
cuộc giao dịch thanh toán, nếu các chủ thể thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt thì sẽ
gặp rất nhiều khó khăn. Với phơng thức thanh toán này sẽ gây nhiều phức tạp và chi
phí tốn kém, không đảm bảo an toàn. Vì vậy khi hệ thống NHTM ra đời và phát
triển trong quá trình thực hiện chức năng trung gian tín dụng hệ thống NHTM đã thu
hút đại bộ phận các TCKT và dân c mở tiền gửi thanh toán tại ngân hàng và khi đó
những nghiệp vụ thanh toán này đợc uỷ thác cho ngân hàng thông qua các tài khoản
tiền gửi. Nhờ có quá trình này ngân hàng đã tiết kiệm cho xã hội đợc nhiều chi phí l-
u thông, đẩy mạnh tốc độ luân chuyển vốn, thúc đẩy quá trình lu thông hàng hoá và
giảm chi phí phát hành tiền.
*Chức năng tạo tiền: Với việc hình thành ngân hàng 2 cấp và sự hoạt động theo tổ
chức hệ thống các NHTM khác nhau, thông qua hoạt động tín dụng, thanh toán
không dùng tiền mặt hệ thống ngân hàng thơng mại và trong mối quan hệ với
NHTW, đặc biệt trong quá trình thực thi chính sách tiền tệ đã tạo ra bút tệ thay thế
cho tiền mặt .
Việc cung ứng tiền cần đợc đảm bảo bình thờng cho lu thông. Nếu cung ứng tiền
quá nhanh sẽ gậy tác động tiêu cực cho nền kinh tế. Mục đích của chính sách tiền tệ
là thông qua các NHTM đa ra khối lợng tiền cung ứng phù hợp với chính sách ổn
định giá cả, thực hiện tăng trởng kinh tế, tạo công ăn việc làm. Các NHTM đóng vai
trò quan trọng trong thực thi chính sách tiền tệ, đợc coi là kênh dẫn vốn mà qua đó
tăng giảm lợng tiền lu thông phù hợp với từng thời kỳ của nền kinh tế. Đây là một
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
trong những chức năng cơ bản để hoạt động tín dụng của ngân hàng đợc mở rộng
hơn về phạm vi và qui mô hoạt động, đảm bảo an toàn trong cả hệ thống ngân hàng.
Các chức năng của NHTM có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung hỗ trợ cho nhau
trong đó chức năng trung gian tín dụng là chức năng cơ bản và quan trọng nhất, nó
tạo cơ sở cho việc thực hiện các chức năng sau. Đồng thời khi ngân hàng thực hiện
tốt chức năng thanh toán và tạo tiền sẽ góp phần làm tăng nguồn vốn tín dụng, mở
rộng hoạt động tín dụng của ngân hàng.
4. Các nghiệp vụ cơ bản của ngân hàng thơng mại
NHTM có hoạt động gần gũi nhất với đời sống nhân dân và nền kinh tế. Nền
kinh tế càng phát triển cao thì hoạt động của NHTM càng đi vào tận cùng ngõ
nghách của đời sống kinh tế đất nớc. Để hiểu đợc sự liên đới của NHTM với đời
sống nhân dân và nền kinh tế cần nghiên cứu các nghiệp vụ kinh doanh của NHTM
có thể khác nhau về phạm vi và công nghệ nhng nói chung hoạt động của ngân hàng
thơng mại bao gồm 3 lĩnh vực nghiệp vụ :
_Nghiệp vụ tài sản nợ
_Nghiệp vụ tài sản có
_Nghiệp vụ trung gian
Đó là các nghiệp vụ trong bảng tổng kết tài sản, ngoài ra còn có các dịch vụ
khác không phản ánh trên bảng Tổng kết tài sản nh bảo lãnh, cho thuê két sắt, t
vấn Các nghiệp vụ NHTM có quan hệ chặt chẽ hỗ trợ lẫn nhau trong suốt quá trình
hoạt động tạo một chỉnh thể thống nhất. Dới đây sẽ trình bày lần lợt 3 nghiệp vụ cơ
bản của NHTM:
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
4.1. Ngiệp vụ tài sản nợ: Đây là nghiệp vụ khởi đầu tạo điều kiện cho sự hoạt
động của ngân hàng. Về sau khi ngân hàng thơng mại đã hành thành ổn định, các
nghiệp vụ của nó đợc xen kẽ lẫn nhau trong suốt quá trình hoạt động, tài sản nợ của
ngân hàng thơng mại tập trung vào vốn tự có (vốn pháp định hay vốn điều lệ) và vốn
huy động. Tài sản nợ là những khoản mà nhân dân gửi vào hay chính NHTM đi vay
các đối tợng khác trong nền kinh tế nh NHTW, ngân hàng khác, TCTD khác Đứng
bên tài sản nợ NHTM là ngời đi vay là con nợ, đối tợng kia là ngời cho vay, là chủ
nợ của NHTM.
Tài sản nợ bao gồm :
+Vốn tự có (Vốn pháp định, vốn tự có bổ sung)
+ Vốn huy động (nghiệp vụ tiền gửi, nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá,
nghiệp vụ đi vay )
#Vốn tự có: Không có tổ chức kinh tế nào hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh có
thể tồn tại đợc khi thiếu vốn hay không có vốn. Do vậy vốn là nhu cầu cần thiết
quyết định sự tồn tại và phát triển của một đơn vị kinh doanh tiền tệ .
Vốn tự có của NHTM là những giá trị tiền tệ do ngân hàng tạo lập đợc, thuộc
sở hữu của ngân hàng. Tuy chiếm tỷ trọng nhỏ trong nguồn vốn hoạt động kinh
doanh song lại là điều kiện pháp lý bắt buộc khi mới hình thành và thể hiện thực lực,
qui mô của ngân hàng.
+Vốn tự có cơ bản là vốn pháp định -vốn điều lệ: là phần vốn thực có
trong quá trình hoạt động để đảm bảo ngân hàng hoạt động một cách bình th-
ờng.Vốn pháp định là mức vốn tối thiểu phải có để thành lập ngân hàng do pháp luật
qui định.
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
+Vốn tự có bổ sung: Nguồn vốn này tăng lên theo tốc độ tăng trởng kinh
doanh của ngân hàng theo các thời kỳ khác nhau bao gồm:
-Quĩ dự trữ bổ sung vốn điều lệ: đợc hình hành trong quá trình
hoạt động thông qua trích lập quĩ. Căn cứ vào kết quả lợi nhuận ngân hàng trích lập
một phần để bổ sung vốn tự có .
-Quĩ dự trữ đặc biệt: để dự phòng bù đắp rủi ro
-Ngoài ra còn có lợi nhuận cha chia và các quĩ đặc biệt khác
Tầm quan trọng của vốn tự có thể hiện thông qua các chức năng
cơ bản sau
+Chức năng bảo vệ: thể hiện ở khả năng duy trì thanh toán với khách hàng trong
trờng hợp ngân hàng thua lỗ kinh doanh
+ Chức năng hoạt động: thể hiện ở sự ổn định của vốn tự có mà ngân hàng có thể
sử dụng nguồn này vào các mục đích khác nhau nh trang bị cơ sở vật chất, tạo tài
sản cố định
+ Chức năng điều chỉnh: thể hiện ở sự cân đối các điều kiện hoạt động của ngân
hàng với thực lực của ngân hàng mà có thể hoạt động đợc
#Vốn huy động:
Nguồn vốn này chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của NHTM, đây chính
là nguồn vốn chủ yếu đáp ứng nhu cầu tín dụng của khách hàng. Vốn huy động bao
gồm: - Nghiệp vụ tiền gửi
- Nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá
- Nghiệp vụ đi vay
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét