Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Hoạt động cho vay là một trong những hoạt động sơ khai tiếp theo của ngân
hàng thương mại sau hoạt động huy động vốn.Trong nền kinh tế luôn tồn tại
những người tạm thời dư thừa vốn họ tiến hành gửi tiền vào ngân hàng và
những người thiếu vốn, họ có nhu cầu vay vốn của ngân hàng để tiến hành đầu
tư nhằm mục đích sinh lời.Là một doanh nghiệp đặc biệt, ngân hàng tiến hành
các hoạt động đi vay để cho vay. Hoạt động cho vay cũng chiếm một vị trí hết
sức quan trọng của ngân hàng thương mại: Nó giúp trang trải cho các khoản chi
phí như chi phí trả lãi, chi phí trả lương công nhân viên…và mang lại lợi nhuận
cho ngân hàng.Vậy cho vay là gì?
Theo điều 3 quyết định 1627/2001/ QĐ-NHNH ban hành ngày 31/12/2001
của Thống đốc ngân hàng nhà nước có viết: Cho vay là một hình thức cấp tín
dụng theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng
vào một mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn
trả cả gốc và lãi.Khi cho vay ngân hàng tiến hành thu lãi, lãi suất này dựa trên
lãi suất ngân hàng huy động được và một số các chi phí khác như chi phí nhân
công, chi phí cơ sở hạ tầng công nghệ…và tỷ lệ lợi nhuận dự kiến của ngân
hàng. Ngoài hai hoạt động chủ yếu là huy động vốn và cho vay ngân hàng còn
thực hiện một số các hoạt động khác như:
- Hoạt động ngân quỹ: Ngân quỹ thường chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng tài
sản của ngân hàng.Tuy nhiên nó đóng một vai trò hết sức quan trọng nhằm đáp
ứng khả năng chi trả cho ngân hàng.Ngân quỹ là tài sản không sinh lời vì vậy
mỗi ngân hàng cần phải tính toán để duy trì một lượng ngân quỹ thích hợp.Ngân
quỹ của ngân hàng có thể tồn tại dưới dạng tiền mặt, tiền trong két, tiền gửi tại
Ngân hàng Trung ương và các ngân hàng khác.
- Họat động thanh toán: Đây là một trong các họat động sơ khai của ngân hàng
khi mới bắt đầu hình thành.Ngân hàng thực hiện việc thanh toán hộ khách hàng
đồng thời khách hàng phải trả một khoản phí nào đó.Thông qua quá trình thanh
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
5
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
toán hộ khách hàng góp phần làm giảm bớt lượng tiền mặt lưu thông đóng vai
trò không nhỏ vào việc kiềm chế lạm phát.Cùng với quá trình phát triển và mở
rộng của ngân hàng thì hoạt động thanh toán cũng phát triển hết sức khả quan:
các ngân hàng triển khai hoạt động thanh toán được tiến hành trong nước và
ngoài nước với quy mô và chất lượng ngày càng cao. Các họat động thanh toán
của ngân hàng hiện nay bao gồm bốn hình thức sau: chuyển tiền, nhờ thu, mở
thu tín dụng, mở tài khoản.
-Thẻ: Thẻ ngân hàng là một hình thức thanh toán không dùng tiền mặt do ngân
hàng phát hành cho khách hàng, theo đó người sử dụng thẻ có thể sử dụng để
thanh toán tiền hàng dịch vụ tại các đơn vị chấp nhận thẻ hay rút tiền mặt tại các
ngân hàng đại lý thanh toán thẻ hoặc tại các máy rút tiền tự động ATM.
Họat động thẻ được bắt đầu ở Việt Nam trong một số năm gần đây nhưng
đang được các ngân hàng phát triển khá mạnh mẽ do nó đem lại nhiều tiện ích:
như thanh toán nhanh, không phải sử dụng tiền mặt, giảm chi phí cho các ngân
hàng Xu hướng gần đây là việc liên minh thẻ giữa các ngân hàng ngày càng
phổ biến tức một thẻ của một ngân hàng không những rút tại các địa điểm chấp
nhận thẻ của ngân hàng đó mà có thể rút tại các ngân hàng khác. Các loại thẻ
trên thị trường hiện nay cũng hết sức đa dạng và phong phú như: thẻ ghi nợ, thẻ
liên ngân hàng, thẻ Visa Card, Master Card…Tuy nhiên hoạt động thẻ cũng có
nhiều tồn tại như: chi phí lắp đặt lớn, trục trặc sai sót kỹ thuật, khả năng bảo mật
chưa cao
- Hoạt động kiều hối: Đây cùng là một hoạt động mà các ngân hàng quan
tâm.Thông qua việc duy trì một lượng ngoại tệ nhất định các ngân hàng có thể
kiếm lời từ sự chênh lệch tỷ giá.Một số ngoại tệ mạnh có tính thanh khoản cao
được các ngân hàng nắm giữ thay cho một số lượng ngân quỹ nhất định vì ngân
quỹ của ngân hàng thường không sinh lời, còn duy trì ngoại hối khi cần thiết có
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
6
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thể bán một lượng ngoại hối nhất định để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách
hàng.
- Họat động xã hội khác: Ngoài các họat động nhằm sinh lời các ngân hàng
thường tiến hành các hoạt động xã hội khác như: Đền ơn đáp nghĩa, ủng hộ việc
xây nhà tình nghĩa cho các bà mẹ Việt Nam anh hùng, trao học bổng cho các
học sinh nghèo vượt khó, họat động tài trợ khác: tài trợ cho giải bóng đá, tài trợ
cho chương trình ca nhạc các hoạt động này góp phần vào việc nâng cao hình
ảnh cho ngân hàng.
1.1.2 Cho vay tiêu dùng của NHTM
1.1.2.1 Khái niệm và đặc điểm cho vay tiêu dùng
Cho vay tiêu dùng được bắt đầu từ các hãng bán lẻ.Hình thức cho vay tiêu
dùng của các hãng là bán trả góp.Một số hãng phải vay ngân hàng để bù đắp
vốn lưu động thiếu hụt trong quá trình sản xuất kinh doanh.Các ngân hàng cho
vay tiêu dùng để giúp các cá nhân mua sắm các khoản mục hàng hóa lâu bền
như: nhà cửa, phương tiện vận chuyển, đi lại Cho vay tiêu dùng được các ngân
hàng thương mại triển khai khá sớm cho đến nay cũng đạt được nhiều thành tựu
đáng kể cả về quy mô và chất lượng. Do thu nhập của người dân ngày càng cao
và ổn định nên có nguồn trả nợ ngân hàng. Hơn nữa cho vay tiêu dùng còn giúp
họ nâng cao mức sống tăng khả năng được đào tạo giúp họ có cơ hội tìm kiếm
nguồn có thu nhập cao hơn.Tóm lại cho vay tiêu dùng mang lại lợi ích rất lớn
cho cả ngân hàng và khách hàng và cho xã hội.Vậy cho vay tiêu dùng là gì?
Cho vay tiêu dùng là khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của
người tiêu dùng bao gồm các cá nhân và hộ gia đình.Đây là nguồn tài chính
quan trọng giúp những người này trang trải các nhu cầu nhà ở, đồ dùng gia
đình, xe cộ…Bên cạnh đó những chi tiêu cho nhu cầu chi tiêu giáo dục, y tế…
cũng có thể được tài trợ bởi cho vay tiêu dùng.
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
7
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Đặc điểm của cho vay tiêu dùng
Hoạt động cho vay tiêu dùng mang lại không ít lợi nhuận cho ngân hàng,
tuy nhiên nó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro vì vậy ngân hàng cần coi trọng công tác
thẩm định. Đầu tiên các cán bộ tín dụng cần nắm được đặc điểm của cho vay
tiêu dùng. Cho vay tiêu dùng có các đặc điểm cơ bản sau:
Số lượng các khoản cho vay tiêu dùng lớn nhưng quy mô món vay nhỏ
Khác với các họat động cho vay khác như cho vay mua sắm tái sản, cho
vay phục vụ cho nhu cầu sản xuất kinh doanh những họat động này
thường có nhu cầu vay với số lượng lớn nhưng vay tiêu dùng chủ yếu
phục vụ cho nhu cầu cá nhân nên quy mô món vay thường nhỏ, mặt khác
cũng do số lượng các hộ, cá nhân có nhu cầu chi tiêu cho họat động tiêu
dùng lớn nên số lượng các khoản cho vay tiêu dùng lớn.
Lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao hơn so với các khoản cho vay
khác. Mức lãi suất mà một ngân hàng đặt ra khi cho khách hàng vay
thường xem xét trên cơ sở cân đối giữa chi phí bỏ ra để có được nguồn
vốn và lợi nhuận dự kiến thu được. Khác với các khoản cho vay khác lãi
suất thường được thả nổi theo lãi suất thị trường thì lãi suất cho vay tiêu
dùng được áp dụng một cách cứng nhắc thường là lãi suất cố định. Do chi
phí của cho vay tiêu dùng cao hơn các khoản cho vay khác như chi phí in
ấn giấy tờ, chi phí thẩm định khách hàng nên lãi suất cho vay tiêu dùng
thường cao.
Cho vay tiêu dùng có rủi ro cao: Khi tiến hành thẩm định cho vay, một
trong những nội dung để xét duyệt cho vay của ngân hàng là phương án
sản xuất kinh doanh và khả năng trả nợ của khách hàng. Đối với cho vay
tiêu dùng do khả năng trả nợ của khách hàng chủ yếu dựa vào thu nhập
định kỳ của khách hàng. Những khoản cho vay này thường phụ thuộc rất
lớn vào tình trạng sức khỏe, thu nhập của khách hàng trong tương lai, bất
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
8
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
kỳ sự biến động nào về sức khỏe cũng như thu nhập của khách hàng đều
ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thu hồi nợ của ngân hàng. Hơn nữa thông
tin về khách hàng là những thông tin cá nhân thường hay được giấu kín,
việc thẩm định khách hàng cũng gặp nhiều khó khăn. Do vậy cho vay tiêu
dùng thường có rủi ro lớn hơn các khoản mục cho vay khác của ngân
hàng thương mại.
Cho vay tiêu dùng mang lại thu nhập cao cho ngân hàng: Bất kỳ hoạt
động của ngân hàng nào đều được thực hiện trên cơ sở cân đối giữa rủi ro
và lợi nhuận. Trong lý thuyết tài chính tiền tệ cho nói: rủi ro càng cao thì
lợi nhuận kỳ vọng cũng càng cao.Hoạt động cho vay tiêu dùng có rủi ro
cao,chi phí lớn nên lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao hơn các lãi suất
của các khoản vay cùng kỳ hạn.Điều này chứng tỏ cho vay tiêu dùng
mang lại một khoản lợi nhuận lớn cho ngân hàng.
Cho vay tiêu dùng có tính nhạy cảm với nền kinh tế. Sự phát triển của
nền kinh tế cũng là một trong những nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến
cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại. Khi nền kinh tế phát triển
ổn định, thu nhập của người dân cao thì nhu cầu tiêu dùng của người dân
cũng tăng tạo điều kiện cho họat động này phát triển. Ngược lại khi kinh
tế bất ổn rơi vào tình trạng suy thoái, các cá nhân hộ gia định e dè trong
việc chi tiêu do đó hoạt động cho vay tiêu dùng sẽ kém hiệu quả hơn. Do
vậy tình hình kinh tế phát triển ổn định là một trong các nhân tố thúc đẩy
cho vay tiêu dùng phát triển.
Tài sản đảm bảo của cho vay tiêu dùng. Tài sản đảm bảo được coi như
công cụ trả nợ thứ hai của khách hàng một khi không trả được nợ cho
ngân hàng, ngân hàng có thể phát mại tài sản đảm bảo để giải quyết các
khoản nợ xấu của khách hàng. Cũng giống như các khoản mục cho vay
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
9
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
khác cho vay tiêu dùng cũng cần tài sản đảm bảo của khách hàng chủ yếu
bằng thế chấp bất động sản…
1.1.2.2 Phân loại cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thương mại
Căn cứ vào mục đích vay gồm cho vay tiêu dùng cư trú và cho vay tiêu dùng phi
cư trú
- Cho vay tiêu dùng cư trú: là các khoản cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu mua
sắm, xây dựng, sửa chữa nhà cửa của khách hàng.
-Cho vay tiêu dùng phi cư trú: là các khoản cho vay nhằm mục đích trang trải
cho các khoản chi phí như mua sắm phương tiện đi lại, thanh toán tiền điện
nước
Căn cứ vào phương thức hoàn trả gồm
- Cho vay trả góp: Là loại cho vay trong đó định kỳ khách hàng tiến hành thanh
toán cho ngân hàng một phần nợ gốc và lãi. Hiện nay hầu hết các ngân hàng chủ
yếu áp dụng phương thức cho vay này do nguồn trả nợ chủ yếu là thu nhập hàng
tháng.Hình thức cho vay này được áp dụng chủ yếu nhằm mục đích mua sắm
nhà cửa, phương tiện đi lại như ôtô
- Cho vay hoàn trả một lần: Là phương thức cho vay trong đó khách hàng tiến
hành hoàn trả cả gốc và lãi cho ngân hàng khi đến hạn thanh toán. Chủ yếu áp
dụng với các khoản cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu tức thời cho khách
hàng như: thanh toán tiền điện nước, cho các chuyến đi nghỉ
- Cho vay hoàn trả theo nhu cầu: Là các khoản cho vay ngắn hạn hoặc trung hạn
trong đó khách hàng có thể trả lãi hoặc gốc tuỳ theo tình hình tài chính của
mình miễn là khi đến hạn khách hàng phải hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi.
Căn cứ vào nguồn gốc cho vay
- Cho vay trực tiếp: Là khoản cho vay tiêu dùng trong đó ngân hàng trực tiếp
tiếp xúc và cho khách hàng vay cũng như trực tiếp thu nợ từ người vay.
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
10
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
-Cho vay gián tiếp: là loại cho vay trong đó ngân hàng thực hiện việc cấp tín
dụng cho khách thông qua các hãng bán lẻ.
1.1.2.3 Quy trình cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thương mại
Bước 1: Tiếp xúc khách hàng
Đây là bước đầu tiên của quy trình tín dụng, ấn tượng đầu tiên của khách
hàng với ngân hàng là một điều rất quan trọng nó góp phần tạo ra uy tín của
ngân hàng trong tâm trí khách hàng.Trong quá trình tiếp xúc nhân viên ngân
hàng tiến hành giới thiệu các dịch vụ của ngân hàng và tìm hiểu nhu cầu khách
hàng:khách hàng đến vay vốn để làm gì? thời hạn vay bao lâu, năng lực pháp lý
cũng như năng lực tài chính của khách hàng, sau đó đối chiếu với các quy định
hiện hành của ngân hàng xem đã phù hợp chưa nếu phù hợp, nhân viên giới
thiệu cho khách hàng những thủ tục cần thiết để vay vốn ngân hàng.Tiến hành
tiếp nhận hồ sơ khách hàng gồm: bản sao chứng minh thư nhân dân, sổ hộ khảu,
phương án sản xuất kinh doanh…
Bước 2: Tiến hành thẩm định hồ sơ khách hàng
Đây là một bước quan trọng có tính chất quyết định đến rủi ro trong ngân
hàng.Một khi quy trình này không được chú trọng thì rủi ro xảy ra cho ngân
hàng là không thể tránh khỏi.Vì vậy, nhân viên tín dụng cần nghiên cứu kỹ hồ
sơ của khách hàng, tìm hiểu độ chính xác của hồ sơ thông qua nhiều cách có thể
thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau như từ các báo cáo tài chính của
khách hàng, từ các bạn hàng hay từ các ngân hàng khác mà khách hàng từng có
quan hệ …trên cơ sở xem xét hồ sơ khách hàng tiến hành thẩm định
• Lai lịch khách hàng: tư cách pháp lý, tiểu sử bản thân, nghề nghiệp, sức
khoẻ
• Mục đích sử dụng tiền vay: đây là một trong các tiêu chí quan trọng trong
thẩm định khách hàng. Bởi một trong các nguyên tắc tín dụng là ngân
hàng chỉ cho khách hàng vay khi các khoản vay đó được sử dụng đúng
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
11
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
mục đích không bị pháp luật cấm và phải có phương án trả nợ thích hợp
cho ngân hàng.
• Tài sản đảm bảo: Mặc dù hiện nay không bắt buộc khách hàng đi vay cần
có tài sản đảm bảo. Tuy nhiên các ngân hàng khi cho vay vẫn xem xét
đến khoản mục này và coi đây là nguồn trả nợ thứ hai của khách hàng.
Các ngân hàng thường không cho vay vượt quá 70% giá trị tài sản đảm
bảo.
Bước 3: Tập hợp hồ sơ trình ban tín dụng phê duyệt
Sau khi tiến hành thẩm định các cán bộ tín dụng lập hồ sơ trình ban tín dụng
trình ban tín dụng phê duyệt xem có cho vay hay không đồng thời quy định mức
cho vay, lãi suất cho vay, thời gian cho vay.Hồ sơ này bao gồm: tờ trình thẩm
định, tài sản đảm bảo, hồ sơ vay vốn của khách hàng vay vốn.
Bước 4: Hoàn thiện hồ sơ và hợp đồng tín dụng
Sau khi trình cấp có thẩm quyền ký quyết đinh cho vay, nhân viên tín dụng
kết hợp với phòng thẩm định tài sản đảm bảo để hoàn thiện hồ sơ và hợp đồng
tín dụng bao gồm các hồ sơ như: hợp đồng thế chấp, bảo lãnh, đăng ký giao dịch
bảo đảm, các chứng từ bảo hiểm.Sau khi hoàn thành hồ sơ trình ban có thẩm
quyền phê duyệt.
Bước 5: Tiến hành giải ngân
Sau khi cấp có thẩm quyền ký quyết định, nhân viên tín dụng gửi một bản
hợp đồng và các giấy tờ liên quan khác cho bộ phận giao dịch để tiến hành giải
ngân.Bộ phận giao dịch căn cứ vào các chứng từ thu được kiểm tra tính hợp lệ
và tiến hành giải ngân. Thời gian và tiến độ giải ngân cho khách hàng được thực
hiện căn cứ vào việc sử dụng vốn của khách hàng mà có thể tiến hành giải ngân
làm nhiều lần hoặc một lần trong quá trình vay.
Bước 6: Kiểm tra và sử lý nợ vay
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
12
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Để đảm bảo an toàn cho ngân hàng trong quá trình cho vay các nhân viên tín
dụng thường xuyên kiểm tra khách hàng về mục đích sử dụng vốn vay, tài sản
đảm bảo, thông báo cho khách hàng về nghĩa vụ trả các khoản nợ gốc và lãi cho
ngân hàng.Nếu trong quá trình kiểm tra phát hiện khách hàng sử dụng vốn sai
mục đích ngân hàng có thể tiến hành thu nợ trước hạn. Hoặc nếu đến hạn khách
hàng không có khả năng trả nợ ngân hàng có thể tiến hành gia hạn nợ, chuyển
sang nợ qúa hạn hoặc phát mại tài sản đảm bảo để thu hồi nợ vay.
Bước 7: Hoàn tất hợp đồng tín dụng và lưu trữ hồ sơ
Đây là bước cuối cùng của quy trình tín dụng, sau khi khách hàng đã thanh
toán hết cả gốc và lãi cho ngân hàng thì tiến hành thanh lý hợp đồng tín dụng:
Xuất kho tài sản đảm bảo, thông báo giải chấp gửi tới cơ quan có thẩm quyền…
sau đó lưu tập hồ sơ khách hàng theo quy định của ngân hàng nhà nước.
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
13
Nguyễn Thị Thuý – Ngân hàng 46A
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Chuyên đề tốt nghiệp – khoa Ngân hàng tài chính
Tiếp xúc khách
hàng
Thẩm định hồ sơ
Trình hồ sơ cho
ban tín dụng
Hoàn thiện hồ sơ
và ký HĐTD
Giải ngân HĐTD
Kiểm tra và xử lý
nợ vay
Tất toán và lưu trữ
HĐTD
Thẩm định
TSĐB
Sơ đồ 1.1: Quy trình CVTD của NHTM
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét