Tìm hiểu các công cụ xây dựng website

Web quản lý nhân sự
Tóm lại, cho dù sử dụng bất kì Server Script với Web Server, thì Client Script
không phụ thuộc vào chúng. Điều này có nghĩa là có thể sử dụng một trong hai loại Client
Script ở trên là VBScript và JavaScript đều được.
II. TẠO TRANG TÀI LIỆU ĐỘNG
2.1 Kỹ thuật tạo trang bằng ngôn ngữ Script phía Server
Cơ chế hoạt động Web tuân theo mô hình khách chủ client/server. Trình khách gửi
yêu cầu đến trình chủ xử lí và trả về kết quả để trình khách hiển thị. Trình chủ trong các
ứng dụng Web được gọi là Webserver. Trình khách thường là browser (hay trình duyệt)
Hình: Yêu cầu và phản hồi tài trang tài liệu giữa Web Server và trình khác
Browser

Ở bước đầu của công nghệ Web, với các trang HTML, hoặc dữ liệu tĩnh như hình
ảnh hay tập tin văn bản (text file), trình chủ Webserver đơn giản chỉ đọc và lấy toàn bộ nội
dung của file trên máy chủ trả về trình khách. Hoạt động của Web Server mang chức năng
tương tự File Server. Tuy nhiên, xuất phát từ nhu cầu xử lí động, trình chủ Web Server cho
phép cài đặt các ứng dụng CGI (Common Gateway Interface) tiếp nhận yêu cầu của trình
khách, thực hiện thao tác xử lí dữ liệu trước khi đưa kết quả trở về trình duyệt phía máy
khách Client. CGI là các chương trình thực thi nhị phân (như file .exe) viết bằng ngôn ngữ
biên dịch (điển hình là C/C++). Với một số cầu hình cần thiết , Web Server sẽ gọi đến
chương trình CGI và chuyển giao các yêu cầu từ trình khách cho chương trình CGI xử lí.
Hoàn tất quá trình xử lí, CGI sẽ trả kết quả lại cho Web Server và Web Server lại tiếp tục
trả về trình khách. Quá trình triệu gọi xử lí của CGI hoàn toàn trong suốt (transparent) hay
không thấy được đối với trình khách.
5
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
5
Web quản lý nhân sự
Hình: Xử lý CGI phía trình chủ
Viết CGI đòi hỏi phải sử dụng các ngôn ngữ biên dịch như C/C++, Pascel, Visual
Basic… Trình CGI sau khi xây dựng xong muốn nâng cấp hay thêm vào những tính năng
xử lí mới đòi hỏi phải biên dịch lại. Công việc mở rộng và bảo trì ứng dụng Web viết bằng
CGI rất cực nhọc và không hiệu quả. Một số chương trình CGI đã đi một bước xa hơn nữa
đó là cho phép người dùng sử dụng một số lệnh điều khiển cách kết xuất của CGI trước khi
trả kết quả cho trình chủ Web Server chuyển tiếp về máy khách. Các lệnh điều khiển này
được đặt ngay trong trang tài liệu (chúng được gọi là Script hay kịch bản). Trình CGI sẽ
đọc, diễn dịch và thực thi trực tiếp các Script này- cách hoạt động tương tự trình thông
dịch (interpreter). Đi tiên phong và phát triển mạnh mẽ nhất trong ứng dụng thông dịch
CGI dạng này là các trang viết bằng ngôn ngữ Perl. Perl là trình xử lí thông dịch cực kì
thông dụng trong thế giới UNIX và Linux. Ứng dụng CGI cho phép Web sử dụng ngôn
ngữ Perl cũgn hiện diện trên nền Windows.
2.2 Các kỹ thuật tạo trang động của Microsoft
Microsoft cung cấp trình chủ Web Server mang tên IIS (Internet Information
Service). IIS cho phép sử dụng cách thức tạo trang Web động bằng CGI, ISAPI và tiến xa
hơn nữa là các trang ASP.
Các trình CGI thường viết bằng Visual C++, Delphi hay Visual Basic… (các trình
biên dịch file thực thi trên nền Windows). Chúng được dịch ra file thực thi .exe và đặt
trong thư mục /cgi-bin của trình chủ IIS. Mỗi khi nhận được yêu cầu triệu gọi của trình
khách, Web Server IIS tìm đến chương trình CGI với trình chủ Web Server thực hiện thông
6
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
6
Web quản lý nhân sự
qua hai luồng xuất nhập chuẩn stdin và stdout của hệ điều hành (có thể hình dung stdin và
stdout là hai file, stdin dùng để Web Server ghi dữ liệu vào giúp chương trình CGI đọc
được yêu cầu của trình khách. Stdout là file được trình CGI ghi kết quả trả về. Web Server
sẽ lấy dữ liệu tử stdout gửi về trình khách).
Cơ chế CGI tỏ ra chậm chạp và kém hiệu quả. Mỗi lần nhận được yêu cầu của trình
khách, Web Server phải khởi động, nạp lại trình CGI vào bộ nhớ, xử lý sau đó giải phóng
trình CGI chờ phiên triệu gọi tiếp theo. Nếu có nhiều yêu cầu triệu gọi CGI cùng lúc, Web
Server phải nạp nhiều phiên bản tách biệt của trình CGI để thực hiện xử lý. Hai lý do này
làm giảm tốc độ thực thi của CGI và tiêu tốn rất nhiều tài nguyên quản lý của trình chủ
cũng như hệ điều hành.
Tại sao không giữ lại trình CGI trong bộ nhớ chờ phiên triệu gọi tiếp theo của trình
khách? Tại sao phải nạp cùng lúc nhiều thể hiện (instance) của cùng trình CGI cho mỗi yêu
cầu riêng biệt trong khi mã lệnh xử lý của chúng như nhau? Microsoft đưa ra cơ chế xử lý
mới nhanh hơn đó là cung cấp giao diện lập trình ứng dụng Internet ISAPI (Internet Server
Application Programming Interface) gắn liền với trình chủ Web Server IIS. Thay vì thiết kế
CGI xử lí trang động, các nhà phát triển cso thể sử dụng ISAPI để xây dựng những đơn thể
kết gắn và nạp trực tiếp vào trình chủ Web Server. Đơn thể ISAPI tồn tại cùng với Web
Server trong suốt quá trình phục vụ chờ yêu cầu của trình khách. Các đơn thể ISAPI được
viết ở dạng file thư viện DLL. Mã lệnh của chúng hoạt động và trao đổi dữ liệu trong cùng
không gian địa chỉ của trình chủ Web IIS. Tốc độ xử lý của ISAPI do đó rất nhanh, tiết
kiệm tài nguyên và hơn hẳn CGI.
Tuy nhiên, một trở ngại của đơn thể ISAPI cũng như CGI đó là phải sử dụng các
ngôn ngữ biên dịch. Khả năng bảo trì và thiết kế một ứng dụng Web chỉ dùng CGI hay
ISPAI là rất thấp. Nếu ứng dụng CGI hỗ trợ kịch bản thông dịch ở dạng script, làm đơn
giản hoá và loại bỏ quá trình viết mã của ngôn ngữ biên dịch cấp thấp thì kỹ thuật ISAPI
cũgn cho phép bạn sử dụng các trang chứa script. Các trang này chính là ASP (Active
Server Page). Trang ASP đơn thuần là file văn bản chứa mã định dạng HTML kết hợp mã
thông dịch như VBScript hay Jscript. Đơn thể ASP.DLL (một ISAPI dùng cho xử lý trang
ASP) được tích hợp vào Web Server IIS. Khi nhận được yêu cầu của tình khách cần hiển
thị trang .asp, trình chủ Web Server sẽ triệu gọi đơn thể xử lý trang (ASP.DLL). Trang
7
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
7
Web quản lý nhân sự
được đọc, diễn dịch và thực thi các lệnh kịch bản. Kết quả sau đó sẽ được ASP.DLL gửi lại
trình chủ để trả về theo yêu cầu của máy khách.
Hình: Mô hình xử lý trang ASP và ISAPI thay cho CGI
III. ĐỐI TƯỢNG REQUEST VÀ RESPONSE CỦA ASP
1. Tổng quan về đối tượng Request và đối tượng Response
Chi tiết của yêu cầu máy khách (Client) và phản hồi từ máy chủ (Server) có thể
truy xuất bằng ASP qua hai đối tượng Request và Response.
Đối tượng Request cung cấp tất cả các thông tin mà Client cung cấp khi yêu cầu
một trang hay submit (đệ trình) một form. Điều này bao gồm các biến HTTP chỉ định
browser và người dùng, các cookie được lưu trên browser và các giá trị bất kỳ được gắn
vào URL với vai trò query string (chuỗi truy vấn) hay xác lập trong các control HTML
trong một phân đoạn <FORM> trong một trang.
Đối tượng Response được sử dụng để truy xuất các đáp ứng mà server tạo ra để gởi
ngược về Browser. Nó là các biến HTTP định danh Server và khả năng của nó, thông tin về
nội dung được gởi về browser và bất kỳ các cookie mới nào sẽ được lưu trên browser. Nó
cũng cung cấp các method chúng ta có thể sử dụng để tạo ra output như method
Response.Write.
1.1 Các thành phần của đối tượng Request
1.1.1Các collection (tập hợp) của đối tượng Request
Query String: Một tập các cặp tên/giá trị được gắn vào URL trong yêu cầu của
người dùng, hay tất cả các giá trị của các control HTML trong phân đoạn <FORM> được
đệ trình khi đặt giá trị của thuộc tính METHOD là GET hay bỏ qua nó (tức GET là giá trị
mặc định). Các thành phần của tập đều là giá trị chỉ đọc (read-only).
8
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
8
Web quản lý nhân sự
Form: Một tập các giá trị của các control HTML trong phân đoạn <FORM> được
đệ trình khi đặt giá trị của thuộc tính METHOD là POST. Các thành phần của tập đều là
giá trị chỉ đọc (read-only).
ClientCertificate: Một tập các giá trị của tất cả các field hay entry trong client
certificate mà người dùng trình cho server khi truy xuất một trang tài nguyên. Các thành
phần của tập đều là giá trị chỉ đọc (read-only).
Cookies: Môộ tập các giá trị cảu tất cả các cookie được gửi từ hệ thống của user
cùng với Request. Các thành phần của tập đều là giá trị chỉ đọc.
ServerVariables: Một tập các giá trị của tất cả các header HTTP được gửi từ client
cùng với request, cùng với giá trị của một số biến môi trường của Web Server. Các thành
phần của tập đều là giá trị chỉ đọc.
1.1.2 Thuộc tính của đối tượng Request
Đối tượng Request chí có một thuộc tính cung cấp thông tin về số byte dữ liệu mà
người dùng chuyển lên trình chủ. Thuộc tính này ít được sử dụng, trừ một số trường hợp
xử lý đặc biệt phía trình chủ như dùng tiếp nhận dữ liệu nhị phân từ các file tải lên phía
trình khách.
Thuộc tính TotalBytes: Chỉ đọc, trả lại tổng số Byte trong đối tượng request được
gửi lên từ trình khách.
1.1.3 Phương thức của đối tượng Request
BinaryRead(count): Là phương thức duy nhất của Request cho phép truy xuất
toàn bộ nội dung yêu cầu của người dùng được POST lên server, nhận count byte dữ liệu
từ yêu cầu client khi dữ liệu được gửi đến server là một phần của request POST. Nó trả về
một mảng Variant. Chú ý quan trọng là phương thức này sẽ thất bại nếu mã ASP đã truy
xuất đến tập Request.Form. Tương tự, việc truy xuất tâp Request.Form sẽ không thành
công nếu đã sử dụng phương thức BinaryRead.
1.2 Các thành phần của đối tượng Response
1.2.1 Các tập hợp của đối tượng Response
Đối tượng Response cung cấp loại đối tượng tập hợp dùng để xác lập giá trị của bất
kỳ cookie nào ta muốn đặt trên hệ thống của trình khách client. Nó tương đương trực tiếp
với tập Request.Cookies:
9
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
9
Web quản lý nhân sự
Cookies: Một tập chứa giá trị của tất cả các cookie sẽ được gửi ngược lại client
trong đáp ứng hiện hành. Các thành phần của tập đều là giá trị chỉ ghi (write-only).
1.2.2 Các thuộc tính của đối tượng Response
• Buffer = True/False : Đọc/ghi. Kiểu Boolean. Giá trị True chỉ định output
được tạo bởi một trang ASP được giữ trong bộ đệm IIS cho đến khi tất cả
các Script Server trong trang hiện hành đã được xử lý, hay đến khi phương
thức Response.Flush hay Response.End được gọi. Nó cần được xác lập
trước khi gởi bất kỳ output nào cho IIS, bao gồm cả thông tin header HTTP,
vì vậy nó nên là hàng đầu tiên của file .asp sau lệnh %@LANGUALE= %.
Chú ý là giá trị mặc định là True trong ASP 3.0, trong khi các phiên bản
trước là False.
• CacheControl”setting”: Đọc /ghi. Kiểu String. Đặt thuộc tính này bằng
Public cho phép proxy server thực hiện chức năng cache (kỹ thuật lưu giá
trị cũ trong bộ nhớ để nạp lại) trang, hay Private để ngăn việc cache xảy ra.
• Charset=”value”: Đọc/ghi. Kiểu String. Nối thêm tên của tập ký tự vào
header HTTP Content Type tao ra bởi server cho mỗi đáp ứng.
• ContentType=”Kiểu-MIME”: Đọc/ghi. Kiểu String. Chỉ định content type
của đáp ứng, là một chuẩn kiểu MIME. Nếu bỏ qua, kiểu MIME
“text/html” được sử dụng.
• Expires minutes: Đọc/ghi. Kiểu number. Chỉ định chiều dài thời gian tính
bằng phút một trang còn hợp lệ. Nếu người dùng trở lại trang trước khi nó
hết hạn, bản cache được sử dụng. Sau chu kỳ đó, nó hết hạn, và sẽ không
được giữ trong một vùng đệm cache.
• ExpiresAbsolute #date[time]#: Đọc/ghi. Kiểu Date/time. Chỉ định ngày
và giờ tuyệt đối một trang sẽ hết hạn và không còn hợp lệ nữa.
• IsClientConnected: Chỉ đọc. Kiểu Boolean. Trả lại một chỉ định client có
còn kết nối và tải trang từ server xuống hay không? Có thể sử dụng để kết
thúc quá trình (với phương thức Response.End) nếu client di chuyển đến
trang khác trước khi trang hiện hành được xử lý xong.
10
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
10
Web quản lý nhân sự
• Status = “code message”: Đọc/ghi. Kiểu chuỗi. Chỉ định giá trị trạng thái
và thông điệp sẽ được gửi đến client trong các header HTTP cảu đáp ứng để
một lỗi hay xử lý trang thành công.
1.2.3 Các phương thức của đối tượng Response
• AddHeader(tên, nội dung): Tạo ra một header HTTP tuỳ biến sử dụng các
giá trị tên và nội_dung và thêm nó vào đáp ứng. Không thể thay thế một
header đã tồn tại có cùng tên. Một khi đã thêm header, không thể thu hồi nó.
Cần phải sử dụng trước khi gửi bất cứ trang nội dung nào (text hay HTML)
đến client.
• AppendToLog(“string”): Thêm một chuỗi vào cuối log file của trình chủ
Web server.
• BinaryWrite(Array): Ghi nội dung của Array kiểu Variant vào dòng output
HTTP hiện hành mà không thực hiện bất cứ phép chuyển đổi ký tự nào.
Thường dùng để ghi những thông tin không phải chuỗi, như dữ liệu nhị
phân yêu cầu bởi một ứng dụng hay số byte để tạo một file ảnh.
• Clear(): Huỷ bất cứ nội dung trang nào trong bộ đệm khi Response.Buffer
bằng True. Không huỷ các header HTTP: có thể sử dụng một trang chưa
hoàn thành.
• End(): Ngưng xử lý script và trả về nội dung đang tạo ra, không xử lý thêm
nữa.
• Flush(): Gửi tất cả các nội dung trong bộ đệm IIS đến client nếu
Response.Buffer=True. Có thể sử dụng để gửi từng phần riêng biệt của một
trang dài đến Client.
• Redirect(“URL”): chỉ thị Browser nạp một trang trong thông số URL bằng
cách gửi một HTTP “302 ObjectMoved”.
• WriteString(“string”): Viết chuỗi chỉ định vào dòng đáp ứng HTTP và bộ
đệm IIS để nó trở thành một phần của trang trả về.
11
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
11
Web quản lý nhân sự
2. Tập FORM và QueryString
2.1 Kỹ thuật chung truy xuất các collection ASP
Hầu hết các collection ASP đều giống các collection thông thường trong Visual
Basic. Chúng là một mảng các giá trị mà có thể truy xuất bằng một khoá chuỗi (không
phân biệt chữ hoa chữ thường) cũng như một chỉ số nguyên.
2.1.1 Truy xuất toàn bộ các giá trị của collection
Có thể lấy toàn bộ của một collection vào một biến string bằng cách truy xuất tên
collection không có khoá hay chỉ số: strAllFormContent=Request.Form
Chú ý là giá trị được cung cấp theo kiểu từng cặp tên/giá trị va các cặp được tách
bởi ký tự “&”.
2.1.2 Duyệt qua một collection ASP
Có hai cách duyệt qua một collection của ASP, tương tự như chúng ta vẫn làm với
các collection VB thông thường. Mỗi collection cung cấp một thuộc tính Count trả về số
mục trong collection. Có thể dùng nó để duyệt qua collection với chỉ số nguyên:
For i=1 to Request.Form.Count Response.Write Request.Form(i) & “<BR>”
Next
2.1.3 Các thành phần quan trọng của collection
• HTML Radio Control ( hay Option Button Control):
• HTML List Box Control
• HTML Submit và Image Control
2.2 Truy xuất và cập nhật collection Cookies
Cookie là những mẫu text nhỏ được lưu trên máy của client bởi trình duyệt và được
gởi đến máy chủ (server) đối với mỗi trang yêu cầu với domain tương ứng của chúng.
Chúng ta có thể lấy các giá trị của tất cả các Cookie được gửi tới request từ
collection Request.Cookies, và tạo ra hay biến đổi cookies để gửi ngược về trình duyệt với
collection Response.cookies.
Cookies chứa các thông tin có thể cấu thành theo hai cách. Các cookie một giá trị
(single value) có thể truy xuất qua collection bình thường. Tuy nhiên, mỗi thành phần của
collection cũng có thể là collection. Các cookie kiểu này được gọi là các cookie nhiều giá
trị (multiple-value).
Để tạo ra một cookie một giá trị:
12
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
12
Web quản lý nhân sự
Response.Cookies(“item-name”) = “item-value”
Và cookie nhiều giá trị:
Response.Cookies(“item-name”) (“sub-item-name”) = “sub-item-value”
Để đặt domain và đường dẫn áp dụng cookie và ngày hết hạn (expire date) của nó:
Response.Cookies(“item-name”).domain= “domain-url”
Response.Cookies(“item-name”).path= “virtual-path”
Response.Cookies(“item-name”).expire= #date#
Thông thường, client chỉ gởi cookie đến server theo yêu cầu các trang cùng thư
mục với trang tạo ra cookie. Bằng cách đặt thuộc tính path cho cookie, chúng ta có thể chỉ
định vị trí hợp lệ của cookie trên server và sẽ được gởi yêu cầu các trang. Nếu muốn
cookie được gửi với mọi yêu cầu của toàn bộ site, ta đặt path bằng “/”.
Nếu thuộc tính expire không được đặt, cookie sẽ bị huỷ ngay khi người dùng đóng
thể hiện (instance) hiện hành của trình duyệt.
2.3 Sự khác nhau giữa Form và QueryString
Có hai phương pháp đẻ yêu cầu một trang hay resource từ một Web Server qua
HTTP. Có thể GET resource trực tiếp hoặc POST các giá trị vào resource. GET là phương
pháp mặc định.
Nếu bạn cần gắn thêm một hay nhiều cặp tên/giá trị vào URL của trang đang yêu
cầu, chúng trở thành query string của yêu cầu và có thể truy xuất bằng ASP qua collection
QueryString.
Việc click một hyperlink trong một trang Web, thông điệp email hay tài liệu khác,
việc gõ một địa chỉ và thanh Address của một trình duyệt và ấn Enter, hay click vào các
button Links hay Favorites trong trình duyệt, tất cả đều sử dụng phương thức GET. Cách
duy nhất gửi các giá trị đến Server từ những hành động này là qua Collection QueryString
bằng cách gắn thêm URL.
Khi chúng ta sử dụng phân đoạn <FORM> trong một trang, chúng ta có thể đặt
thuộc tính METHOD của <FORM> là GET hay POST. Nếu chúng ta sử dụng GET (hay bỏ
qua vì GET là giá trị mặc định của METHOD), trình duyệt sẽ lấy các giá trị trong tất cả các
control để xây dựng thành query string và gắn vào URL của trang được yêu cầu khi submit
trang hiện tại. Khi trang này đến Server, các giá trị của nó nằm ở collection Request.Form.
13
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
13
Web quản lý nhân sự
Nói chung, nên sử dụng phương thức POST trong tất cả các form HTML. Thứ
nhất, chiều dài của chuỗi URL bị giới hạn nên nếu dùng query string sẽ có nguy cơ bị tràn
và bị cắt bớt. Thứ hai, query string đưa các giá trị tường minh vào URL và sẽ được ghi lại
trong file log khi đi qua các Server, điều mà bạn không thích lắm.
Hình: Sự khác nhau giữa hai method GET và POST

IV. CÁC ĐỐI TƯỢNG TRONG ASP
1. ĐỐI TƯỢNG SESSION
14
Nguyễn Mạnh Hải - CNTT 46
14

Xem chi tiết: Tìm hiểu các công cụ xây dựng website