Luận văn tốt nghiệp
Qua sơ đồ trên ta thấy sự vận động vật chất của HTK gồm hai hệ thống có liên
quan chặt chẽ đến nhau,từ quá trình tập hợp chi phí sản xuất đầu vào, kết hợp với
chi phí mua hàng ,chi phí san xuất ,chi phí bán hàng .Do đó ,khi HTK vận động thì
cần phải có quá trình kiểm soát theo dõi đầy đủ cả mặt chất và lợng để đảm bảo
rằng HTK luôn luôn đợc kiểm soát chặt chẽ.
Chức năng mua hàng
Một nghiệp vụ bắt đầu bằng việc bộ phận kho hoặc bộ phận có nhu cầu thiết
yếu phải viết phiếu yêu cầu mua.Phiếu yêu cầu này đợc thẩm tra và thông qua các
cấp có thẩm quyền về sự hợp lý và tính có thật của yêu cầu mua hàng để chuyển
tới phòng thu mua để chuẩn bị lập đơn mua hàng .Việc tổ chức nhận hàng mua
cũng là một phần của chu kỳ mua và thanh toán .Ngời nhận hàng mua phải kiểm
tra số lợng và chất lợng hàng hoá mua vào.
Khi tiến hành lập phiếu yêu cầu phải nói số lợng ,chủng loại ,quicách chủng
loại sản phẩm hàng hoá hoặc dịch vụ yêu cầu .Một liên đặt mua cần đợc gửi tới
phòng kế toán còn lại gỉ tới bộ phận bán hàng làm căn cứ đối chiếu
Chức năng nhận hàng
Tất cả các háo đơn dặt mua hàng đều phải giao cho phòng nhận hàng để kiểm
tra .Phòng này phải độc lập với bộ phận mua hàng ,lu hàng ,vận chuyển .Phòng
nhận hàng có trách nhiệm kiểm nhận hàng hoá về chủng loại ,chất lợng ,xem có
phù hợp với đơn đặt mua hàng hay không và loại bỏ những hàng hoá mà không đạt
yêu cầu.
Chức năng lu kho
Hàng hoá khi mua về sẽ đợc nhập kho sau khi đã kiểm tra về chất lợng sau đó
cho nhập kho hoặc chuyển luôn cho bộ phận sản xuất.Khi nhập kho thủ kho phải
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
5
Luận văn tốt nghiệp
lập phiếu nhập kho sau đó phải thông báo cho Phòng Kế toán về số lợng hàng nhận
và cho nhập kho.
Chức năng xuất kho vật t hàng hoá
Hnàg hoá sau khi về nhập kho đầy đủ thì lúc này bộ phận kho phải chịu trách
nhiệm về số hàng mà mình quản lý .Khi xuất hàng ra ngoài thì thủ kho cần kiểm
tra các phiếu yêu cầu sử dịng vật t ,hàng hoá đã đợc phê duyệt bởi các cấp cótẩm
quyền .
Phiếu này có ba liên: liên 1 Đơn vị yêu cầu sẽ giữ một liên ,liên 2 gioa cho bộ
phận kho đẻ làm căn cứ xuât kho và hạch toán (thẻ kho),liên3 chuyển cho phòng
kế toán để ghi sổ sách và làm căn cứ hạc toán khác .Phiếu xuất kho cần phải lập
trên một đơn đặt hàng hoặc một phiếu yêu cầu xuất kho để phục vụ cho sản
xuất .Ví dụ vầ mẫu phiếu xuất kho
Chức năng sản xuất
Chức năng sản xuất HTK là rất quan trọng ,trong những doanh nghiệp sản xuất
kinh doanh việc xuất kho vật t hàng hoá vào phục vụ cho quá trình sản xuất kinh
doanh cần phải đợc kiểm soát chặt chẽ dựa trên những kế hoạch sản xuất kinh
doanh đã đợc phòng kế hoạch lên kế hoạch .Ước đoán cvề nhu cầu sử dụng tài sản
của công ty cũng nh dựa và tinh hình thực tế HTK cuối kỳ.
Trách nhiệm quản lý hàng hoá trong giai đoạn sản xuất thuộc về quản đốc hoặc
nhân viên quản lý phân xởng .Các chứng từ sổ sách đợc sử dụng trong giai đoạn
này thờng bao gồm :phiếu yêu câù sử dụng vật t ,phiếu xuất vật t ,bảng chấm
công,các bảng kê,bảng phân bổ và hệ thống kế toán sổ sách về chi phí.
Sản phẩm đợc nhập kho sau khi đi qua bộ phận KCS sẽ đợc tiến hành cho nhập
kho hoặc xuất bán trực tiếp cho khách hàng đây cũng là một chức năng của HTK
đó là lu kho thành phẩm .
Chức năng nhập kho thành phẩm
Để tiếnhành nhập kho thành phẩm cần phải xác định đợc soó lợng nhập kho và
giá thành của sản phảm nhập kho .Cần xác định số lợng thành phẩm nhập kho
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
6
Luận văn tốt nghiệp
thông qua việc đối chiếu với số lợng thành phẩm đã hoàn thành trong khâu sản
xuất .Đối vớ giá trị thành phẩm nhập kho thì cần pahỉ đối chiếu với chi ophí sản
xuất trong kỳ .
Khi nhập kho cũng phải có biên bản kiểm nhận và phiếu nhập kho thành phẩm
Chức năng xuất thành phẩm đi tiêu thụ
Thành phẩm hoặc hàng hoá ở trong kho thì đợc xuất bán phải căn cứ vào Đơn
đặt hàng của khách hàng ,sau khi đã đợc các cấp có tẩm quyền phê duyệt .Khi xuất
kho thành phẩm thủ kho cũng phải lập phiếu xuất kho ,bộ phận vận chuyển lập
phiếu vận chuyển hàng hoá có đánh số thứ tự từ trớc và chỉ rõ hàng hoá đợc vận
chuyển.Phiếu này sẽ đợc lập thành ba liên :liên 1 sẽ đợc lu tại phòng tiếp vận để
làm chứng từ minh chứng về việc vận chuyển ;liên 2 sẽ đợc gửi tới phòng tiêu thụ
và bộ phận tính tiền kèm theo đơn đặt mua hàng của khách hàng để làm căn cứ viết
hoá đơn cho khách ;liên 3 sẽ đợc đính kèm bên ngoài bao kiện của hàng hoá trong
quá trình vận chuyển .Trong trờng hợp ta đi thuê một bên thứ ba vận chuyển thì
phải có thêm một phiếu thứ t nữa đó là Vận đơn để là căn cứ tính chi phí.
1.1.Qui trình kiểm toán HTK
Sau khi tìm hiểu chung về HTK nh trên ,ta thấy qua trình kiểm toán HTK cần
phải đợc lập và tiến hành kiểm toán phải thật cẩn thận và khoa học ,Xác định vùng
rủi ro, trọng yếu đối với từng khoản mục trong HTK và tầm ảnh hởng của nó trong
BCĐKT và các Báo cáo tài chính khác .Vì vậy trong qui trình kiểm toán HTK kiểm
toán viên cần phải làm những bớc sau đây:Lập kế hoạch kiểm toán HTK ;tiến hành
kiểm toán HTK ; kết luận
Sơ đồ 2: Qui trình Kiểm toán HTK
Bớc 1
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
7
Bước 1
Lập kế hoạch kiểm toán HTK
Bước 2
Thực hiện kế hoạch kiểm toán HTK
Bước 3
Kết thúc kiểm toán và phát hành Báo cáo
kiểm toán
Luận văn tốt nghiệp
1.2.1. Lập kế hoạch kiểm toán HTK
Để đảm bảo tính hiệu quả kinh tế của cuộc kiểm toán (chi phí thấp ) và giảm
bớt các rủi ro cho kiểm toán viên ,thì việc thu thập bằng chứng kiểm toán có giá trị
sẽ làm căn cứ cho các kết luận của kiểm toán viên vầ tính trung thực và hợp lý
của HTK trên BCTC nh :giá vốn HTK ,chi phí sản xuất kinh doanh dở dang Vì
vậy ,theo chuẩn mực Kiển táon Việt Nam số 300 Chuẩn mực về lập kế hoạch kiểm
toán Kế hoạch kiểm toán phải đợc lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát
hết các khía cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán ,các vấn đề tiềm ẩn mà cuộc kiểm
toán đợc hoàn thành đúng hạn Do đó ,trong kiểm toánHTK cũng nh vậy việc lập
kế hoạch kiểm toán thờng đựơc tiến hành bằng các bớc sau đây:
Sơ đồ 3 Qui trình thực hiện kế hoạch kiểm toán HTK
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
8
Tìm hiểu hệ thống KSNB đối với HTK
Đánh giá hệ thống KSNB đối với HTK
Tiến hành các thử nghiệm cơ bản đối với HTK
Kết thúc kiểm toán HTK
Luận văn tốt nghiệp
1.2.1.1Khảo sát hệ thống kiểm soát nội bộ đối với HTK
Trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh HTKSNB đóng vai trò quan trọng
điều khiển mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ,Để đảm bảo đợc
HTKSNB hoạt động hiệu quả thì phải đảm bảo đợc các chức năng sau đây:
+ Bảo vệ tài sản cuả doanh nghiệp
+Bảo đảm độ tin cậy của các thông tin
+Bảo đảm việc thực hiện các chế độ pháp lý
+Bảo đảm hiệu quả hoạt động và năng lực quản lý
Một HTKSBN hoạt động tốt thì phải đảm bảo đợc các nhân tố cấu thành sau
đây lên một HTKSNB .Nếu thiếu một trong những yếu tố này thì HTK SNB sẽ mất
đi hẳn 4 chức năng nh trên của nó
__Môi trờng kiểm soát :là những nhân tố bên trong và bên ngoài tác động đến
việc thiết kế ,hoạt động ,và xử lý các dữ liệu của doanh nghiệp .Môi trờng kiểm
soát bao gồm các đặc thù về quản lý ,cơ cấu tổ chức ,chính sách nhân sự ,công tác
kế hoạch ,uỷ ban kiểm soát và các nhân tố bên ngoài :đây là nhân tố khách quan
tác động từ phía ngoài vào qua trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp,nh là
các sắc lệnh về thuế ,về lao động
__Hệ thống kế toán : bao gồm hệ thống chứng từ ,sổ sách ,tài khoản kế
toán.ngoài ra còn các loại sổ sách khác nh bảng tổng hợp cân đối số phát sinh,bảng
tổng kết tài sản.
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
9
Luận văn tốt nghiệp
__Các thủ tục kiểm soát :phải đảm bảo đợc 3 nguyên tắc cơ bản sau đây
+ Phân công phân nhiệm rõ ràng
+Bất kiêm nhiệm
+Uỷ quyền và phê chuẩn
__Kiểm toán nội :là một bộ phận độc lập trong doanh nghiệp đợc thiết lập để
phụ vụ cho các nhu cầu kiểm soát ,quản lý đơn vị
Đối với quá trình kiểm toán HTK cũng vậy ,việc tìm hiểu về HTKSNB của
khách hàng về HTK sẽ giúp đỡ các kiểm toán viên trong việc nhận xét và đánh giá
về tính hệu quả HTKSNB đó xác định đợc mức độ rủi ro ,trọng yếu cần thiết trong
khoản mục về HTK của khách hàng ,
Công việc tìm hiểu về HTKSNB đối với HTK sẽ đựơc tiến hành ngay khi cuộc
kiểm toán bắt đấu bằng việc :
Tìm hiểu về lĩnh vực kinh doanh của khách hàng ,để nhận thức và xác định các
dữ kiện ,thực tiễn hoạt động của đơn vị đợc kiểm toán mà theo đánh giá của kiểm
toán viên nó có thể ảnh hởng trọng yếu đến BCTC.
Theo chuẩn mực Kiểm toán số 310 quy định :Để thực hiện kiểm toán BCTC
kiểm toán viên cần phải có sự hiểu biết cần thiết ,đầy đủ tình hình kinh doanh
nhằm đánh giá ,phân tích đợc các sự kiện ,nghiệp vụ và thực tiễn hoạt động của
đơn vị đợc kiểm toán .Mà theo kiểm toán viên thì có ảnh hởng trọng yếu tới
BCTC ,đến việc kiểm toán của kiểm toán viên hoặc đến báo cáo kiểm toán
Những hiểu biết về lĩnh vực kinh doanh của khách hàng bao gồm những hiểu
biết chung về nền kinh tế ,lĩnh vực kinh doanh cuả khách hàng .Ngoài ra kiểm toán
viên cần phải tìm hiểu về cơ cấu tổ chức dây chuyền và các dịch vụ sản xuất khác.
Để đạt đợc sự hiểu biết này thì kiểm toán viên có thể trao đổi với kiểm toán tiền
nhiệm hoặc sử dụng thông tin từ các cuộc kiểm toán năm trớc ,song cũng có thể
thông qua thông tin từ ban giám đốc của công ty khách hàng .Trong kiểm toán
HTK cũng vậy việc tìm hiểu lĩnh vực kinh doanh của khách hàng cũng đợc tiến
hành tơng tự nh trên.
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
10
Luận văn tốt nghiệp
Khảo sát về hệ thống Kế toán đối với HTK của khách hàng
Hệ thống kế toán của doanh nghiệp là một nhân tố vô cùng quan trọng cấu
thành nên HTKSNB của doanh nghiệp .Đối với HTK cũng vậy :
Kiểm toán viên cần phải thu thập đợc ban đàu về lợng HTK có thực trong
tay(trên sổ sách kế toán)thông tin về tình hình mua bán HTK cũng nh việc sử dụng
NVL,CCDC,SPDD và giá thành sản phẩm nhập kho .
Khi thu thập đợc những thôngtin ban đầu này kiểm toán viên cần phải tìm hiểu
đợc tất cả các chứng từ ,sổ chi tiết sổ phụ sổ cái các bảng biểu liên quan đến
HTK ,kể từ khi mua hàng về nhập kho,xuất kho cho chế biến hoặc bán thành phẩm
ra ngoài .
-Công việc tiếp theo là xác định cách thức hạch toán HTK mà doanh nghiệp lựa
chọn ;sử dụng phơng pháp kê khai thờng xuyên hay kiểm kê định kỳ.
Nhng ngày nay với việc phát triển cuả khoa học kỹ thuật ,việc sử dụng máy tính
vào công tác kế toán thì việc sử dụng phơng pháp kê khai thờng xuyên thờng đựơc
các doanh nghiệp sử dụng vào kế toán HTK,đây là một thông tin vô cùng quan
trọng .Kiểm toán viên cần lu ý nếu thấy doanh nghiệp sử dụng phơng pháp kiểm kê
định kỳ thì cần chú ý phần chi phí sau này.
-Với việc sử dụng phơng pháp kê khai thờng xuyên sẽ giúp doanh nghiệp kiểm
soát HTK một cách chặt chẽ ,dự trữ qua nhiều hay qua ít HTK có thể dẫn đến việc
tăng các chi phí trong lu kho hoặc không chủ động đợc NVL đầu vào cho sản
xuất dẫn tới việc giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh.
-Một hệ thống kế toán đầy đủ phải có cả sổ tổng hợp và sổ chi tiết để theo dõi
HTK về mặt lợng và mặt giá trị.Hệ thống sổ sách kế toán phải đợc đối chiếu định
kỳ giữa sổ tổng hợp với sổ chi tiết cùng biên bản kiểm kê.
-Trong hệ thống kế toán HTK thì bao gồm cả hệ thống về chi phí .Trong các
doanh nghiệp sản xuất thì hệ thống kế toán hay chi phí đầy đủ thích hợp rất quan
trọng liên quan đến việc theo dõi tình hình sử dụng NVL,CCDC để xác định nội
dung và giá trị SPDD và để tính toán xác đinh giá thành sản phẩm nhập kho.Sau
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
11
Luận văn tốt nghiệp
khi tìm hiểu về hệ thông kế toán HTK của khách hàng kiểm toán viên cần tiến
hành các khảo sát sau đây :
+ Khảo sát quá trình mua hàng
Khảo sát quá trình mua hàng thuộc về kiểm toán chu trình mua vào và thanh
toán.Chỉ khảo sát xem việc xử lý các đơn đặt hàng,sự phê chuẩn các đơn đặt
hàng ,xem xét thủ tục nhập hàng mua hàng và báo cáo kiểm nhận hàng mua độc
lập của nhân viên mua hàng với nhân viên kho và kế toán mua.
+Khảo sát quá trình nhập hàng và xuất kho hàng
Khi tiến hành khảo sát quá trình nhập và xuất kho hàng thông thờng kiểm toán
viên xem xét các thủ tục nhập về nghiệp vụ nhập ,xuất kho đợc tiến hành theo
đúng nguyên tắc và quy định không
Việc tổ chức nhập kho và quá trình làm việc của ban kiểm nhận hàng nhập kho
có đúng trình tự hay không
Khảo sát quá trình hoàn thành các thủ tục xuất kho ,từ việc lập các phiếu yêu
cầu vật t của bộ phận sản xuất trực tiếp ,tiếp nhận các đơn đặt hàng của khách
hàng ,việc phê chuẩn hoặc ký lệnh xuất kho và lập phiếu xuất kho.
Khảo sát việc tôn trọng nguyên tắc kiểm tra chất lợng hàng nhập ,xuất kho quy
trình làm việc và xác nhận chất lợng HTK của bộ phận KCS.
Xem xét tính độc lập của thủ kho với ngời giao hàng và nhân viên kế toán kho.
Khảo sát quá trình bảo vệ hàng ở kho nh hệ thống bảo vệ ,nh hệ thống kho
hàng
Tóm lại quá trình khảo sát của kiểm toán viên thực hiện thông qua việc quan sát
và tiếp cận thân thiện với những nhân viên trực tiếp làm những công việc kiểm
nhận,nhập kho ,kiểm tra chất lợng Đôi khi cũng có thể tham gia trực tiếp vào một
số lần nhập kho ,xuất kho hàng để có thêm bằng chứng cho việc đánh giá
HTKSNB sau này.
+ Khảo sát chi phí sản xuất
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
12
Luận văn tốt nghiệp
Thông thờng ở mỗi doanh nghiệp ở khâu sản xuất có một bộ phận kiểm soát để
xem xét số lợng chủng loại sản phẩm đợc sản xuất có đúng yêu cầu hay không
,kiểm soát chất lợng sản phẩm ở các phân xởng ,NVL ở khâu sản xuất .Ngoài ra
doanh nghiệp cũng cần có một HTKSNB ở khâu sản xuất để kiểm soát việc tập hợp
chi phí cho sản xuất đợc tính đúng và đủ.
Khi khảo sát quá trình chi phí sản xuất thì kiểm toán viên cần phải chú ý ở một
số khâu sau đậy:
-Việc tổ chức sản xuất ở các phân xởng tổ đội theo dõi cách thức làm việc ghi
chép của nhân viên phân xởng đó .Việc giám sát của quản đốc phân xởng có thờng
xuyên và chặt chẽ không
-Xem xét việc ghi chép nhật ký sản xuất của từng bộ phận sản xuất theo dõi số
lợng chất lợng và chủng loại sản phẩm
-Quan sát quá trình làm việc của bộ phân kiểm tra chất lợng .Tổ chức bảo quản
NVL,SPDD ở khâu sản xúât có chặt chẽ và an toàn không
-Xem xét quá trình thực hiên công tác kế toán của doanh nghiệp có đợc thực
hiện thành công hay không .Quá trình và thủ tục kiểm kê và đánh gía SPDD cuối
kỳ có tuân thủ nguyên tác kế toán hay không và đánh giá SPDD
Tiến hành quan sát vật chất HTK
Đây là một khâu rất quan trịng ,trợ giúp cho kiểm toán viên trong việc xác định
mức độ rủi ỏ trọng yếu trong HTK bằng việc:
-Quan sát quá trình bảo vệ kho hàng ,hệ thống bến bãi tập kết hàng tồn kho ,có
đủ độ an toàn trên hay không
Một kho hàng mà không có hệ thống phòng cháy chữa cháy ,hệ thống bảo vệ
yếu kém thì có thể khẳng định rằng việc giá trị HTK ghi trên sổ sách không đáng
tin cậy
-Quan sát việc tổ chức sắp xếp ngăn nắp và kiểm tra thờng xuyên chất lợng
HTK.Cuộc tham quan này nên có thêm một nhân viên của doanh nghiệp có đủ độ
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
13
Luận văn tốt nghiệp
hiểu biết và khả năng trả lời các câu hỏi của kiểm toán viên và có thể trợ giúp kiểm
toán viên trong qua trình kiểm kê HTK.
Tóm lại trong tất cả các cuộc kiểm tra về HTK thì việc đạt đợc sự hiểu biết về
hệ thống kiểm soát nội bộ đối với HTK chiếm vị trí quan trọng trong quá trình tiến
hành kiểm toán
Ngoài việc tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ HTK thì kiểm toán viên cần
phải xác định rõ mục tiêu của cuộc kiêm rotán HTK.Từ đấy xác định đợc tính hiện
hu của HTK ,tính trọn vẹn (đầy đủ ) của HTK ,quyền sở hữu HTK cũng từ đây
khẳng định đợc tính chính xác và đúng đắn của các con số trên số sách kế toán về
HTK và bảo đảm sự trình bày và khai báo về HTK
1.2.1.2. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ đối với HTK
đánh giá các rủi ro kiểm soát và thiết kế các thử nghiệm kiểm soát bổ sung
Sau khi tiến hành tìm hiểu về HTKSNB đối với HTK .Kiểm toán viên cần phải
tiến hành đánh giá về HTK SNB của khách hàng về HTK
Công việc đợc tiến hành bằng cách mô tả hoặc vẽ lại các lu đồ về HTKSNB đối
với HTK.Bằng cách này thì kiểm toán viên có thể thấy ngay rằng HTKSNB có hoạt
động hay không .Kiểm toán viên cũng cần phải thu thập thêm thông tin về sự hoạt
động của HTKSNB( thu thập ở trên )thông qua phỏng vấn các nhân sự của công
ty .Tiến hành kiểm tra các chứng từ và số sách và quan sát các hoạt động khác của
công ty .Trong công việc chung ai là ngời chịu thực hiện những chức năng đó .Cần
kiểm tra mẫu một vài phiếu yêu cầu mua hàng ,đơn đặt hàng ,phiếu yêu cầu sử
dụng vật t hàng hoá ,phiếu nhập kho ,xuất kho.
Từ đây kiểm toán viên sẽ đa ra một mức độ rủi ro nhất định ban đầu trên cơ sở
các dẫn liệu đối với BCTC,theo công thức sau đây :
DAR=IR*CR*DR
AR là mức độ rủi ro kiểm toán mong muốn (Auditing rish)
IR là mức rủi ro cố hũ (Interent rish)
CR là rủi ro kiểm soát (Control rish)
Trịnh Kiên Kiểm toán 42A
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét